Қазақстан 2026 жылы суаруға 11 млрд текше метр су жіберуді жоспарлап отыр

Су ресурстары және ирригация министрлігінің болжамы бойынша, маусым соңына дейін судың жалпы алыну көлемі 11 млрд текше метрге жетеді, бұл 1,2 млн гектар ауыл шаруашылығы алқаптарын суаруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ведомство аймақтағы су ресурстарының тапшылығы сақталып отырған жағдайда су тұтыну лимиттерін сақтау және су үнемдеу технологияларын енгізу ерекше маңызға ие екенін атап өтеді.

Қысқаша мәні

·        Қазақстанда вегетациялық кезеңнің басынан бастап 5,9 млрд текше метр су алынды.

·        701 мың гектар ауыл шаруашылығы алқаптары суарылды.

·        Маусым соңына дейін 1,2 млн гектарды суару үшін шамамен 11 млрд текше метр су пайдалану жоспарлануда.

·        Оңтүстік аймақтарда 77,7 мың гектар күріш алқаптарын суару толығымен қамтамасыз етілді.

·        Министрлік су тұтыну лимиттерін қатаң сақтауды және ылғалды көп қажет ететін дақылдардың алқаптарын одан әрі қысқартуды талап етеді.

Жоспарланған көлемнің жартысы пайдаланылды

Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов аппараттық кеңесте хабарлағандай, жедел деректер бойынша ел бойынша судың жалпы алыну көлемі 5,9 млрд текше метрге жетті, ал суару 701 мың гектар аумақта жүргізілді.

Жалпы, ағымдағы вегетациялық кезеңде шамамен 11 млрд текше метр су пайдалану жоспарлануда, бұл 1,2 млн гектар ауыл шаруашылығы жерлерін суаруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Келісімшарттардың көпшілігі цифрлық жүйе арқылы жасалды

Суару маусымының басынан бастап ауыл шаруашылығы өндірушілерімен су беруге 35 309 келісімшарт жасалды.

Оның 26 585 келісімшарты Министрлік әзірлеген «Қазсушар» РМК биллингтік жүйесі арқылы ресімделді, бұл су ресурстарын басқарудың цифрлық тетіктерге біртіндеп көшетінін көрсетеді.

Дәстүрлі түрде суды пайдаланудың ең үлкен көлемі елдің оңтүстігіне тиесілі. Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Түркістан облыстарында және Жетісу облысында 829 мың гектарды суаруға, оның ішінде 77,7 мың гектар күріш тексерістерін қамтитын 33 645 келісімшарт жасалды.

Алдын ала деректер бойынша, дәл осы аймақтарда 5,8 млрд текше метр су пайдаланылды, ал суару күріш егілген барлық алқаптарды қоса алғанда, 585 мың гектарда жүргізілді.

Министрлік суды үнемдеуді талап етеді

Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов биылғы суару маусымына дайындық бойынша оңтүстік аймақтарда өткен жылы арнайы кеңестер өткізілгенін атап өтті.

«Қазіргі ауа райы жағдайында барлық белгіленген лимиттердің қатаң сақталуын қамтамасыз ету қажет», — деп атап өтті министр.

Оның айтуынша, аймақтар ылғалды көп қажет ететін дақылдардың егісін қысқартуды жалғастыруы, ауыл шаруашылығы өндірісінің құрылымын әртараптандыруы және заманауи су үнемдеу технологияларын белсендірек енгізуі қажет. Суды пайдалануды бақылау үшін барлық оңтүстік облыстарда арнайы мониторингтік топтар жұмыс істейді.

Бұл Қазақстан үшін нені білдіреді

Ағымдағы суару маусымы суды ұтымды пайдалану мәселесі отандық АӨК дамуының негізгі факторларының біріне айналып жатқанын көрсетеді. Маусым ішінде пайдалану жоспарланған 11 млрд текше метрге жуық су — бұл орасан зор көлем, оның тиімділігі ауыл шаруашылығының өнімділігі мен тұрақтылығына тікелей әсер етеді.

Бұған дейін Hunn.kz су ресурстарын басқарудағы жүйелі проблемаларды анықтаған су саласының мемлекеттік аудитінің қорытындылары, сондай-ақ Орталық Азияның ірі өзендерінің сулылығының азаюы туралы ескертетін ғылыми зерттеулер туралы егжей-тегжейлі баяндаған болатын. Осы тұста су тұтынудың цифрлық есебіне көшу, ылғалды көп қажет ететін дақылдардың алқаптарын қысқарту және заманауи суару технологияларын енгізу жаңғырту мәселесі емес, елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің қажетті шартына айналып отыр.

Авторлық қорытынды

Судың 11 млрд текше метр көлемінде алынуының өзі тиімділіктің көрсеткіші емес. Бұл ресурстардың қаншалықты ұтымды пайдаланылатыны әлдеқайда маңызды. Су тапшылығы күшейіп жатқан жағдайда көбірек су алатын шаруашылықтар емес, әр текше метрден мол өнім алуды үйренетіндер жеңіске жетеді. Дәл осы себепті су есебін цифрландыру және су үнемдеу технологияларын дамыту біртіндеп қазақстандық ауыл шаруашылығын дамытудың басты бағыттарының біріне айналуда.