Кяриздер – ежелгілердің жоғалған су технологиялары

Кяриздер – ежелгі Орталық Азия мен Қазақстанның инженерлік жауһарлары.

Олар гидрология және геология саласындағы озық білімді бойына сіңірген күрделі жерасты суару жүйелері болды. Бұл құрғақ аймақтарға жерасты арналары арқылы су жеткізетін данышпандық инженерлік өнертабыстар еді. Бастау – аналық құдық – тау бөктерінде орналасып, тереңдігі қырық метрге жететін. Бастаудан көптеген қызметтік құдықтары (тік шахталары) бар жерасты каналы өтетін.

Әттең, бүгін біз бұл баға жетпес құрылыстар мен технологиялардың жоғалуына тап болып отырмыз. Бір кездері Жібек жолының негізгі қалаларының бірі – Сауран қаласын сумен қамтамасыз еткен аналық құдықтар жағдайындағыдай, қазір ол жерде ферма мен егістіктер бар.

Бұл жерлерді жырту кяриздердің қалдықтарын физикалық тұрғыда жойып, технологияларды жоғалтып қана қоймай, біздің мұрамыз бен ұрпақтан ұрпаққа берілетін білім арасындағы байланысты да үзеді.

Ал қазір мұндай технологиялар, әсіресе оңтүстікте, бізге тым қажет болып тұр.